Güncel Mekan

**Nu-MeTaL** · #1 (**permalink**) 12-08-2007

MOTOR NEDİR

Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir

Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrılırlar Benzinli motorun yakıtı benzin; Dizel motorun yakıtı Mazot (motorin); LPG'li motorun yakıtı ise LPG gazıdır

Silindir diziliş şekillerine göre motorlar sıra tipi, v tipi, yıldız tipi, boksör tipi şeklindedir

Soğutma sistemine göre motorlar, su soğutmalı ve hava soğutmalı diye ikiye ayrılır

Yanma sistemine göre motorlar, içten yanmalı ve dıştan yanmalı diye ikiye ayrılır Araçlardaki motorlar içten yanmalı motorlardır İçten yanmalı motorlar ise, mazot, benzin ya da motorin yakarlar

Motorlar, çalışma zamanlarına göre, iki zamanlı ve dört zamanlı motorlar diye ikiye ayrılır
Benzinli motorlarda ateşleme, sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji ile ateşlenmesi ile olur

4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ile şöyledir: Emme, sıkıştırma, ateşleme (veya genişleme; iş zamanı da denir), egzost

Enjektörlerden püskürtülerek ateşleme yapılan motorlarda yakıt olarak motorin kullanılır
Katalitik konvertör kullanılan araçlarda yakıt olarak, kurşunsuz benzin kullanılır
Bir motorun bazı parçaları şunlardır: marş motoru, piston, segman, piston kolu, silindir kapağı, supap kapağı, eme manifoltu, egzost manifoltu, silindir gövdesi, silindir gömleği, karter, conta, külbütör, emme supapı, ekzost supapı, supap iteceği, krank mili, kam mili, volan dişlisi, eksantrik dişlisidir

Dizel motorda ise bunların dışında, mazot pompası (enjeksiyon pompası) ve enjektör de bulunur

Benzinli motorlarda, üsttekilerin dışında karbüratör, benzin pompası, buji, disribütör, bobin vardır

ATEŞLEME SİSTEMİ

Benzinli motorun ateşleme siteminin bazı önemli parçaları şunlardır:
Akü, kontak anahtarı, endüksiyon bobini, distribütör, buji ile distribütör içinde bulunan platin takımı, alçak yüksek gerilim kabloları kondansatör, tevzii makarasıdır

Bezinli motorlarda bujinin görevi ateşlemeyi sağlamaktır Benzinli motorlarda bulunan distribütör' ün en önemli görevleri endüksiyon bobininden gelen yüksek voltajı bujilere dağıtmanın yanı sıra, platin ve meksefe yardımıyla yüksek voltajın oluşumunu sağlamak, ayrıca tevzii makarasıyla da elektrik dağıtımını sağlamaktır
Endüksiyon bobini aküden gelen voltajı 15000 - 25000 volta çıkarır
Bujilere ateşleme sırasına göre akım dağıtan distribütördür Motor çalışmazken kontak anahtarı, ateşleme durumunda açık unutulursa platin ya da bobin yanabilir
Aracın belirli bir km'sinden sonra bazı parçaları değişmelidir Bunlardan biri platin ve bujidir Ateşleme sistemi ayarlarından biri buji ayarı ve diğeri ise platin ayarı ile avans ayarıdır
Platin meme yapmış ise meksefe (kondansatör) yanabilir Platin meme yaparsa zımparayla temizlenir

Motorun çalışması sarsıntılı ise, sebebi buji kablolarından birinin çıkmış olması olabilir
Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının sebeplerinden biri bujilerin normal ateşleme yapmaması,

bir diğeri de platin ayarının bozuk olması ayrıca bujilerin kurum bağlanmış olmasıdır
Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor çekişten düşer
Buji ayarları yanlış yapılmış bir aracın egzost dumanı siyahtır
Motorun egzostundan siyah duman çıkması durumunda karışım oranı da kontrol edilmelidir

YAKIT SİSTEMİ

Benzinli motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır:
yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt göstergesi, karbüratör, hava filtresi, emme manifoltu

Dizel motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır: yakıt deposu, besleme pompası, mazot filtresi, enjeksiyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma bujileri, yakıt göstergesi

Hava filtresinin görevi, karbüratöre giren havayı süzmek ve ve sessiz emiş sağlamaktır Hava filtresinin tıkanmasını önlemek için basınçlı hava ile temizlemeliyiz Öte yandan, hava filtresi tıkalı olan motor zengin karışımla çalışır Filtre yine de temzilenmeden motor hala çalıştırılırsa motor boğulur

Karbüratör, emme manifoltu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda olur Benzin-Hava karışımını ayarlar Karbüratörün karıştırma oranı 1/15'tir

Jikle devresinin görevi, soğuk havalarda motorun çabuk çalışmasını sağlamaktır Jikle devresi karbüratörde bulunur Jikle kelebeği, karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur

Yağ filtresi yağı süzer ve temizler

Silindir içindeki yanmış gazlar egzost manifoldu ile dışarı atılır

Egzost susturucusu, basınçlı olarak çıkan yanlış gazların sesini azaltır Eğer aracın egzostundan fazla ses çıkıyorsa susturucu patlak olabilir

Supap ayarı, en önemli motor ayarlarından biridir Soğuk ve sıcak ayar olarak ikiye ayrılır

Bir aracı kış şartlarına hazırlarken en önemli noktalardan biri hava filtresini kışlık pozisyona almak ve otomatik jikle kışlık pozisyonuna çevirmektir

Araçta yakıt ikmali yapılırken motor stop edilir

Ayağımızı gaz pedalından çeksek bile motorun hala çalışmasını sağlayan devre rölanti devresidir

Yakıtın içinde toz-su-pislik vs varsa motor tekleyerek çalışır

Yakıt sistemi ayarlarından biri rölanti ayarıdır

Boğulmuş bir motoru çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş yapılır

Motor ısınıca stop ediyorsa karbüratöre de bakılmalıdır

Araç kulanırken yakıt tasarrufu için

hava filtresi temizlenmeli,
Karbüratör ayarları yapılmalı,
Jikle devresi açık unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek olmamalıdır,
Eskimiş bujiler temizlenmeli,
Lastik hava basınçları normal olmalıdır,
Fren ayarlarının sıkı olmaması,
Uygun viteste gidilmesi,
Debriyaj kaçırması olmamalıdır,
Saatte 90/100 km hızın geçilmemesi
gerekmektedir

Aracın fazla yakıt yaktığını anlamak için eksozuna bakılır Eğer egzost rengi siyahsa fazla yakıt yakıyor olabilir

YAĞLAMA SİSTEMİ

Yağlama sisteminin parçaları:

Karter-yağ pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuğu,
Yağ kanallarıdır

Motorda yağın bazı görevleri:

Sürtünmeyi azaltmak,
Aşınmayı önlemek,
Silindir ve segmanlar arası boşluğu doldurup sızdırmazlığı sağlamak,
Soğutmaya yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri temizlemektir

Karterin önemli görevlerinden bazıları:

Motor bloğunun altını kapatmak ve yağa depoluk etmektir

Araçta motor yağı kontrol edilirken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika beklenir Yağ ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır Yağ seviyesi yağ çubuğuyla ölçülür, ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır Yağ seviyesi normalin çok altında iken motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar

Motor yağı değiştirilirken motor sıcak olmalıdır

Motorlarda genellikle 20-50 W numara motor yağı kullanılır Motorun yağı karterin altındaki tapa açılarak boşaltılır Yeni motoryağı ise süpap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur

Motor yağı ve yağ filtresi belli km'lerde mutlaka değiştirilmelidir

Motorda yağ basıncı yoksa,

yağ yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası arızalı,
ya da yağ müşiri arızalı olabilir

Motorun yağ eksiltmesinin sebeplerinden bazıları:

Karter contasnın yırtılması,
sekman ya da silindirlerin aşınması,
karterin delik olması,
tapadan yağ sızdırmasıdır

Yağ yakan motorun eksoztundan mavi duman çıkar

Marşa basılıp motor çalıştırıldığında yağ lambasının sönmesi gerekir
Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden takip edilebilir
Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur

SOĞUTMA SİSTEMİ

Su ile soğutma sisteminin bazı parçaları:

Radyatör,
Vantilatör,
Devir daim pompası,
Termostat,
Hararet (ısı) gösterici,
Hararet (ısı) müşiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur

Radyatör, soğutma suyuna depoluk eder radyatörün altında su boşaltma musluğu vardır

Termostat silindir kapağı su çıkışındadır Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar

Devir daim pompası vantilatör kayışından hareket alır Radyatördeki soğuk suyu su kanallarına yollar

Hava soğutmalı motoru, su soğutmalı motordan ayıran bir diğer özellik hava soğutmalı motorda radyatör ve su pompasının olmamasıdır

Vantilatör kayışı V şeklindedir Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve vantilatör kayışı devir daim pompası ve alternatörü (şarj dinamosunu) çalıştırır vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar

Soğutma sisteminde su azalıyorsa

silindir kapak contası arızalı veya radyatör delik,
radyatör kapağı bozuk,
radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı veya delik,
kalorifer hortumları delik veya
termostat arızalı olabilir

Motorun hararet yapmasının nedenleri:

->Radyatör peteklerinin tıkanması,
->radyatörde suyun azalması,
->vantilatör kayışının gevşek veya kopuk olması,
->termostatın arızalı olması,
->motor yağının azalması,
->motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması,
->uygun vites ve hızda gidilmemesi,
->otomatik fanın arızalı olmasıdır

Radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır
Çok sıcak motora rölantide çalışırken ılık ve kireçsiz su konur
Motor bloğundaki su kanalları pastan ya da kireçten tıkanmış ise motor fazla ısınır
Radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir
Su olduğu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır
Donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir
Termostatı sökülmüş motor, gereğinden soğuk çalışır aşınmalar artar ve verim düşer
Motorun çok sıcak çalıştırılması motoru çekişten düşürür
Motor çok sıcakken radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir
Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı ıslak bir bezle tutulup hafifçe gevşetilir ve buhar tamamen atılınca radyatör kapağı açılır

Araçta ısı (hararet) göstergesi çalışmıyorsa ısı müşiri arızalı olabilir
Motor, çalıştıktan sonra çalışma sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer hortumlarında kaçak olabilir
Motor ısısının aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir

MARŞ SİSTEMİ

Marş sistemi motora ilk hareketi verir
Parçaları:
-akü,
-kontak anahtarı,
-marş motoru,
-volan dişlisidir
Marşa basıldığında marş motorunun bediks dişlisi volanın üzerindeki dişlilerle kavraşır ve volanı döndürür
Volan da krankı döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir
Marş durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup başları gevşek,
akü kutup başları oksitli,
marş otomatiği arızalı,
marş motoru sargıları arızalı ya da sigortası atık olabilir
Motor çalışırken marş yapılırsa volan dişlidi, marş motoru ve marş dişlisi zarar görür
Marşa basıldığında marş motoru dönmez, korna da çalmaz ise sorun aküde-kutup başlarında olabilir
Akü başka bir aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup başları (+) kutup başlarıyla, (-) kutup başları ise (-) kutup başlarıyla birleştirilir Her iki akünün de voltajı aynı olmalıdır
Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz
Marşa basma süresi 10-15 saniyedir Fazla basılırsa akü biter
Marş yapıldığında tık diye bir ses gelip, marş motoru çalışmıyorsa akü kutup başları gevşek olabilir
Vantilatör kayışı hareketini volant kasnağından alır ve pervaneyi -devirdaim pompasını- şarj dinamosunu çalıştırır Kayış koparsa vantilatör pervanesi - devirdaim pompası ve şarj dinamosu hareket

ŞARJ SİSTEMİ

Şarj sistemi, motor çalışmaya başladığı andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder
Şarj sisteminin parçaları:
alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambası,
vantilatör kayışıdır
Alternatör, krank mili kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir Bazı araçlarda alternatör değil, şarj dinamosu bulunur
Konjektör (regülatör), alternatörün ürettiği elektriğin volt ve akımını ayarlar Aracın devri arttıkça alternatörden çıkan akım ve voltajı ayarlar, tesisata ve aküye gönderir
Şarj lambası, şarj sisteminin çalışmadığını ikaz eder Yani alternatör, konjektör vs arızasını belirtir
Bir araç için gerekli elektrik enerjisini şarj sistemi sağlar
Akü, motor çalışmazken ışık ve özel elektrikli alıcılatrı besler
Vantilatör kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları bozulabilir
Vantilatör kayışının koptuğu "ilk olarak" şarj ikaz lambasından anlaşılır
Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü zayıflamış olabilir
Motor çalıştığı halde şarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek olabilir ya da alternatör kablo bağlantıları gevşek veya alternatör kömürü aşınmış olabilir
Aracın durdurulup kontağın hemen kapatılması gereken hallerden bazıları:
- Şarj ikaz lambasının yanması
- Motordan ani bir sarsıntı ya da ses gelmesi
- Yağ lambalarının yanmasıdır
Konjektör ayarı bozuksa akünün su kaybı çok olur
Araçta ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya konjektör arızalı olabilir
Marşa basılıp motor çalıştığında şarj ikaz lambası sönmelidir

GÜÇ AKTARMA ORGANLARI

Güç aktarma organları sırasıyla:
Debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel, akslar, tekerleklerdir
Difarensiyelin görevi, gücü arttırmak, kendine gelen hareketi 90 derece kırıp akslar yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerleği az, dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayı temin etmektir
Kavrama (debriyaj) motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek vites değiştirme olanağı sağlayan aktarma organıdır
Akslar, diferansiyelin hareketini tekerleklere iletirler
Vites kutusu, aracın hızını ve gücünü ayarlar
Araç hareket halindeyken ayağımız debriyaj pedalı üzerinde devamlı durursa debriyaj balatası aşınır
Aracın ilk çalışması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına sonuna kadar basmanın faydası vardır
Debriyaj balatası yağlanırsa debriyaj kaçırır Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez
Vites değiştirirken debriyaj pedalına basılır
Araç geri vitese takılmak istendiğinde takılmıyorsa, debriyaj pedalından ayak çekilip yeniden basılır
Aktarma organlarında yağ olarak, dişli yağı kullanılır
Vites değiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam basılmamıştır
Ani ve sert duruş kalkış yapmak debriyaj balatasını sıyırabilir
Vites kutusu bakımı yapılırken yağa ve yağ kaçağına dikkat edilir

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Araba Markalarının Anlamı	Nu-MeTaL	Motorlu Araçlar Dünyası	0	12-07-2007 21:34 PM

Güncel Mekan

Motor Ve Araba İle İlgili Bilgiler

Motor Ve Araba İle İlgili Bilgiler

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)