Güncel Mekan

Çocuk gelişimi

3-4 yaş

çocuğu sürekli konuşur ve sorar Bu yaşlardaki çocuklar için uygun olan resimli ve kısa metinli kitaplardır Öykü de olabilir, masal da ama konu basit olmalıdır Doğa ve hayvan öykülerine ilgi duyarlar 4 yaşından sonra, eğlenceli, serüvenleri içeren kitapları da severler Şiirlerden, tekerlemelerden hoşlanırlar Tekerlemeler onların dil gelişimine, hayal gücüne ve ritim duygusuna katkı sağlar Eğlenceli sözcük tekrarları ile dolu olan tekerlemeler çocuklara birçok kez ve art arda söylenmelidir ki bir dizeyi duydukları zaman hemen arkasından ne geleceğini kestirebilecek ve sözcüklere değilse bile seslere katılabilecek duruma gelsinler Çocuğunuza tekerlemeleri, eğlenceli olduğu için, gülünç sesler çıkararak söyleyin, dizelerin sonundaki uyaklı sözcüklerle tekerlemenin ritmini vurgulamak için beden hareketlerinden yararlanın, ritmi tempo tutarcasına vurgulamanız çocuğunuzun sayı gelişimine zemin hazırlar Kitaplardaki kişiler, kahramanlar ise şunlar olabilir: İnsan, çocuk ya da yetişkin, hayvan, gerçek durumuyla ya da kişilik verilmiş olarak gibi

Tekrar dinlediği masalda, öyküde bir değişiklik yapılırsa, bunu hemen anlar, itiraz eder,
düzeltir Ama gittikçe bu değişiklikleri itirazsız, hoşgörüyle karşılamaya başlar İşittiği yeni
sözcükleri hemen sözcük dağarcığına katar Kendisine okunan kitaplar da dilinin gelişimine
katkıda bulunur Bu dönemde kitapla tanışan, kendisine kitap okunan, yetişkinle birlikte ya da
yalnız kitabın resimlerine bakan, sorduğu soruların yanıtını alan, bu yanıtlarla yeni sorular üreten çocuk, okumaya karşı istekli, ilgili olur, kitap sevgisi kazanır Kendisine kitap okunan çocuk dinlemeyi, soru sormayı ve düzgün konuşmayı öğrenir Ama bu etkinlikler zorlamayla, dış denetimle değil, çocuk istediği için yapılmalıdır Çünkü bu etkinlikler, çocuk keyif alıyorsa amacına ulaşır Bu yaş grubundaki çocuk oyunla ve eğlenerek öğrenir Eğlenerek öğrenmenin yanı sıra çocuk beş duyusunu kullanarak öğrenir Çocuğun bu biçimde öğrenmesine yönelik kitaplar ise şunlardır Oynuyorum - Öğreniyorum 1 - 2 - 3 ; Bul - Çıkart - Öğren Dizisi; Kesme - Yapıştırma - Boyama Dizisi ; Çantalı Öyküler Dizisi

Minik Adımlar Dizisi ; Büyük Boyamalar ; Sarı Yumak Dizisi ; Mumu Dizisi ; Bu tür kitaplarla
çocuk, boyama kesme, katlama, yapıştırma becerilerini geliştirebilir Bu becerilerin yanı sıra
renk, şekil başta olmak üzere çeşitli kavramları da öğrenir Bu biçimdeki kitapları kullanırken
anne- baba çocuğa yardımcı ve sabırlı olmalıdır

4 - 5 YAŞ:
Bu yaş grubu çocuğa anne - baba, çocuğu ilkokula ve hayata hazırlayıcı biçimdeki alıştırma kitaplarını okumaya, uygulatmaya başlamalıdır Bu kitaplarla çocukta dikkatini belli bir konu üzerinde toplayabilme, başladığı işi bitirebilme ve problem çözebilme özellikleri gelişir Böylece çocuk sorumluluk duygusu gelişmiş bir yetişkin olabilecektir Çocuklarımızın bu yöndeki gelişimlerini destekleyen alıştırma kitaplarımız şunlardır Kavramlarla Tanışalım ; Çiziyorum Yazmaya Hazırlanıyorum ; Çizgilerle Tanışalım ; Renkler ve Şekiller ; Sayılar ; Eğitsel Öyküler vs

5 - 6 YAŞ:
Fen ve Doğa bu yaş grubu çocukların merak ettikleri konulardandır Fen Öğreniyorum ve Çevremiz Dizisi, çocukların bu konudaki meraklarını gidermeyi amaçlayan kitaplardandır Bu biçimdeki kitapların düzenli kullanılmasıyla, çocuk öğrenmeyi ve araştırmayı seven bir yetişkin olabilecektir Bütün bunların yanı sıra düzenli kitap okuma alışkanlığı kazanan çocuklara uzun veya dizi kitaplar okunabilir Özellikle 5 - 6 yaşlarındaki çocuklar uzun ve dizi kitapları severler Bu yaşlardaki çocuklara bir kitabı birkaç günde okumak, yararlı olacaktır Bak-Öğren Dizisi ; Ünite Dergileri ; Birlikte Düşünelim Konuşalım bu amaca yönelik kitaplardır Bu kitaplarla çocuk, günlük yaşamda kullanılan kavramları algılayabilecek toplumla veya doğayla ilgili bir olayı izleyebilecektir Böylece düşünme yeteneği gelişecektir


OYUNUN EBEVEYN - ÇOCUK İLİŞKİSİNDEKİ ÖNEMİ
" ÖZEL OYUN ZAMANI "

Bir çoğumuz çocuklarımızla oyun oynarken hem onlarla güzel vakit geçirmek hem de onlara bir şeyler öğretmek amacı güderiz Özellikle çocuklarıyla paylaşacak vakti kısıtlı olanlarımız, gün içinde onlara vermek isteyip de veremediğimiz "her şeyi" birlikte oynadığımız oyuna sığdırmaya çalışırız Örneğin, bir çoğumuz bizimle lego yapmak isteyen oğlumuza "uçak öyle değil böyle yapılır" ya da evcilik oynamak isteyen kızımıza "dikkat et, yemeği dökme" gibi müdahaleler yaparız

Bazen farkında olmadan bu müdahaleler öyle çok olmaya başlar ki, hem çocuğun yaratıcılığını ve girişimciliğini engellemeye hem de ebeveynin onunla olan ilişkisini germeye başlayabilir Çocuk ebeveyni daha çok öğretici konumda görebilir Bu da çocuğun ya onunla güç mücadelesine girmesine ya da tamamen pasif bir konuma geçerek boyun eğmesine yol açabilir Biz her ikisini de istemeyiz

Çocuğun hem kendisine güvenli hem de sınırlarını bilerek davranması için anne-babanın onunla geçirdiği olumlu bir zamanın olması, yaptıklarının ve söylediklerinin duyulduğunu ve önemsendiğini hissetmesi ve yaptığı olumlu davranışların ödüllendirilmesi gerekmektedir Çocuk negatif bir davranış gösterdiğinde (zarar verme dışında) ise anne ve babanın bu davranışı görmezden gelmeleri gerekmektedir

Anne-babanın çocuğuyla ilişkisinin önemli bir kısmı oyun aracılığı ile gerçekleşmektedir Bu yüzden çocuğuyla ilişkisini daha olumlu bir hale getirmek isteyen anne-baba ilk önce çocuğuyla oynadığı oyunu olumlu bir hale getirmelidir
Başlangıç olarak günün belirli bir saatinde oynanan oyunda uygulanacak yöntemler zamanla anne ve babanın günlük davranışlarına yansıyacak, çocuklarıyla daha verimli ilişki kurmalarına yardım edecektir

"Özel zaman" olarak da adlandırabileceğimiz bu oyun süresinde anne ya da babanın çocuklarıyla oynarken bazı noktalara dikkat etmeleri önerilmektedir
Bu, aslında "kuralsız" olan oyunun kuralları şunlardır :

1- Gün içerisinde hiçbir şekilde bölünmeyecek (yemek hazırlama ya da telefon görüşmeleri ile) 10-15 dakikalık bir süre ayarlayın Bu zamanın her gün aynı saatlere denk gelmesine çalışın
2- Çocuğunuzun oyunu seçmesine izin verin Kutu oyunları gibi net kuralları olan oyunları teşvik etmeyin Çocuğunuza bu zamanın onunla özel zamanınız olduğunu ve bu zamanı onunla oynayarak geçireceğinizi söyleyin
3- Çocuğunuzu takip edin Onun ne yaptığını dikkatli ve ilgili bir şekilde gözlemleyin
4- Çocuğunuzun yaptıklarını gördüğünüzü ve bunlarla ilgilendiğinizi ona belirtin:
"Arabanı çok dikkatli kullanıyorsun" , "Bu senin hoşuna gitti", gibi
5- Çocuğunuzun söylediklerini duyduğunuzu ve bunlarla ilgilendiğinizi ona belirtin:
Çocuk: "Daha oynamak istiyorum" dediğinde
Siz: "Özel zamanımız hoşuna gitti" diyebilirsiniz
6- Onun yaptıklarından ya da söylediklerinden hoşunuza gidenleri sözel olarak ödüllendirin
"Yaptığın sarı ev çok hoşuma gitti" , "Arabalarını ne kadar dikkatli yerleştiriyorsun" ,
"Çok çaba gösterdin" ya da sadece "Aferin!" diyerek ödüllendirebilirsiniz
7- İstemediğiniz bir davranış gösterdiğinde bu davranışı sadece görmezden gelin
(3, 4, 5 ve 6 Maddeleri yapmayı kesin) Yıkıcı bir davranışta bulunursa oyunu bırakın
8- Çocuğunuza soru sormayın
"Ne yapıyorsun?" , "Neden bunu çizdin?" gibi
9- Öğretmeyin, yalnızca çocuğunuzun sizi yönlendirmesine izin verin
10- O istediği takdirde onun oyununa katılın ancak oyunu asla yapılandırmayın
Oyuncağın Önemi ve Seçimi


İlk bebeklik günlerinden, çocukluk dönemi sonuna kadar oyuncaklar çocuğumuzun dış dünya ile irtibatını, öğrenmeyi, paylaşmayı, eğlenmeyi, mutlu olmayı, beceri ve kişiliğinin gelişmesini sağlayan en önemli unsurlardan biridir Ebeveynlerin doğru oyuncak seçimi bu konuda daha doğru adımlar atılmasını sağlayacaktır

Oyuncak seçimi ve oyuncak almak dışında aynı zamanda çocuklarınıza vakit ayırıp ara sıra onunla oynayıp, ona yol gösterip, becerilerinin ve kavramasının gelişmesine, paylaşımcı ve sosyal olmasına yardımcı olabilirsiniz
Tüm anne ve babalar hem yararlı olduklarını düşündükleri hem de hoşlarına gidip cazibesine kapıldıkları için bebekleri ve çocukları için bir çok oyuncak almaktadır Fakat burada önemli olan oyuncağı alırken çocuğun yaşına, gelişimine ve getireceği faydalarını göz önünde bulundurup doğru oyuncağı seçmektir
Unutmayın, çocuğumuzun gelişimi, becerilerinin artması, paylaşmayı öğrenmesi, kişilik gelişimi için oyuncak birinci derecede önem kazanmaktadır



Oyuncak alırken dikkat edilmesi gereken hususlar ;
• Oyuncakların mutlaka çocuğun yaşına uygun olarak seçilmesi gerekir Böylece ilk deneyimleri ve becerilerini kolayca ve sağlıklı bir şekilde gerçekleştirmiş olurlar
• Oyuncak alırken mutlaka üretici firmasına güvendiğiniz ve üzerinde güvenlik açıklamaları bulunanları tercih edin
• Oyuncakları oluşturan parçalar veya bölümleri çocuğun yaşına uygun olarak tehlike içermeyecek nitelikte , kalitede veya güvenlikte olmalıdır Örneğin bir bebek veya ilk yaşlarındaki bir çocuk küçük parçalardan oluşan ve yutabileceği veya ağzına sokabileceği oyuncaklar ile oynamamalıdır Oyuncakların bebeğe veya çocuklara zarar vermeyecek yuvarlak, sivri ve keskin olmayan parçalardan oluşmasına özen gösterin
• Oyuncakların zehirsiz boya malzemeleri ile boyanmış olanlarını tercih edin
• Bebek yataklarına asılan oyuncaklara çok özen göstermeli ve bunların bebeğin üzerine düşmeyecek şekilde sağlam olarak monte edilmesine özen dikkat edilmeli ve iplerinin bebeğe zarar vermeyecek kadar kısa olmasına özen göstermelidir
• Bebeklere ve küçük çocuklara mümkünse metal veya sert plastik malzemelerden imal edilmiş oyuncaklar yerine herhangi bir şekilde kendilerine zarara vermeyecek malzemelerden yapılmış olanlarını almaya özen gösterin
• Pille çalışan oyuncaklarda ise içindeki kimyasalın dışına akmayacağı kaliteli pilleri kullanın ve özellikle oyuncağın pil koyma yerinin vidalı bir emniyetle kapatılmış olmasına dikkat edin Ve sık, sık oyuncağı ve pilleri kontrol edin
• Oyuncakları sık, sık kontrol edin ve kırılmış ve parçalanmış olanları ayırın
• Son olarak ise oyuncakların muhafaza edildiği oyuncak kutumuz veya oyuncak dolabımızın güvenli ve doğru seçim olmasına özen gösterin Çocuğunuzun üzerine düşebilecek modüller ( çocuğunuz oyuncak almak için oyuncak dolaplarının veya modüllerinin üzerine bile çıkabilir veya bu modüller eğer yüksekse çocuğunuzun üzerine düşebilir ) veya oyuncakların düzensiz ve seçilemeyecek kadar üst üste atılmış olabileceği oyuncak kutuları veya dolapları tercih etmeyin Oyuncakların muhafazası için çocuğunuzun onları muntazam, düzenli ve kullanışlı bir şekilde seçip alabileceği ve çocuğunuz için güvenli olabilecek modüller veya eşyalar kullanın